Wielka Biała Plama na Saturnie

W odróżnieniu od zjawiska stale obserwowanego w atmosferze największej w Układzie Słonecznym planety, cyklon na Saturnie często pojawia się i znika . Wielką Białą Plamę dostrzegł Amerykanin Asaph Hall. Późniejsze obserwacje burzy pozwoliły Hallowi wyznaczyć czas obrotu planety wokół własnej osi. Charakterystyczny twór ma zwykłe rozmiary dziesięć razy większe niż typowe burze w atmosferze planety. Powstaje też rzadziej, bo zazwyczaj co około 30 lat. Plama potrafi też zaskoczyć i pojawić się trochę wcześniej, niż wynikałoby to z normalnego cyklu w ostatnim okresie cyklon był widoczny na początku lat 90. XX wieku, a następnie już w grudniu 2010 roku – jego pierwsze, charakterystyczne dla aktywności burzowej radiowe sygnały zostały wtedy odebrane przez instrumenty sondy Cassini. ,,Zarodek” w huragan o wielkości dorównującej rozmiarom Ziemi przerodził się w zaledwie kilka dni, a w ciągu dwóch miesięcy był już gigantycznym tworem szalejącym w atmosferze niemal całej planety – z tak częstymi wyładowaniami, że wyróżnienie poszczególnych, piorunów było niemożliwe nawet dla znajdującej się na orbicie Saturna sondy .

Wyładowania powstają ,gdy gorąca para wodna i amoniak unoszą się z wnętrza planety leżącej wyżej troposfery, w której zachodzi większość zjawisk pogodowych .Tam ochładzają się i przechodzą w fazę ciekłą . Unoszące się w atmosferze gazy i opadająca ciecz powodują powstanie warstw różniących się ilością ładunku elektrycznego a potężne pioruny są efektem skompensowania. Energia wyładowań jest tak wielka ze względu na znaczne ciśnienie panujące na planecie. Według naukowców z Hiszpańskiego uniwersytetu z Bilbao cyklony tworzą się dość głęboko, bo nawet 250 km pod powierzchnią chmur gazowego olbrzyma . Według opracowanego przez nich modelu, za podtrzymanie tej burzowej aktywności odpowiedzialne jest ciepło pochodzące ze Słońca, a to wydobywające się z wnętrza planety. Ta hipoteza nie tłumaczy jednak okresowości powstania zjawiska. Astronomowie przypuszczają ,że to może być efekt zmiany ilości światła docierającego na półkule Saturna w trakcie jego obiegu wokół Słońca – nachylenie osi Saturna w stosunku płaszczyzny ekliptyki wynosi około 26.7 stopni .Mechanizm tworzenia się Wielkiej Białej Plamy, choć jest ona obserwowana od blisko 140 lat, pozostaje więc ciągle nieznany.

Artykuł napisany przez jednego z naszych użytkowników: jesion12
Źródło: czasopismo ,,Kosmos tajemnice wszechświata”