Salut 5 (Ałmaz-3)- pechowa stacja czy pechowi kosmonauci?

Pierwsza załoga napokładzie Sojuza 21 opuściła ją nagle i przed czasem, a powody dla których to zrobiła były źródłem spekulacji. (przypis 1) Faktem jest, że załoga wylądowała w fatalnej kondycji psychicznej oraz fizycznej i mówiło się, że w trakcie pobytu na stacji dochodziło do konfliktów między dwójką kosmonautów (przypis 2). Na ich zachowanie mogły wpłynąć toksyczne gazy wydobywające się ze zbiorników stacji lub chemia stosowana przy wywoływaniu filmów fotograficznych. Szczególnie ucierpiał mniej doświadczony z kosmonautów Żołobow, który zdradzał objawy zaburzeń psychicznych. Jednak nie tylko czynnik ludzki zawiódł. W trakcie separacji statku od stacji zaciął się system cumowniczy. W trakcie przeprowadzania procedury awaryjnej kompleks wyszedł z zasięgu komunikacji z Ziemią i dopiero po wykonaniu pełnej orbity otrzymał dane kończące procedurę. W wyniku wcześniejszego powrotu Sojuz 21 nie trafił w okno do lądowania które było dla niego przewidziane. Silne wiatry zniosły kapsułę powrotną o wiele kilometrów od planowanego miejsca przyziemienia a domiar złego rakietowe silniki hamujące nie zadziałały prawidłowo co spowodowało twarde uderzenie o ziemię.

Uwaga na poziom paliwa!

Następna załoga mająca obsadzić stację poleciała dwa miesiące później w październiku 1976 roku wspomnianym na początku statkiem Sojuz 23. Ta misja również była pechowa. Po zbliżeniu się do stacji okazało się że źle funkcjonuje czujnik prędkości tangencjelnej (wyjaśnienie na końcu) w systemie dokowania. Operację można by przeprowadzić ręcznie jednak niekontrolowane odpalenia silników korekcyjnych zużyły praktycznie całe paliwo do służące do manewrowania. Misję trzeba było przerwać. Dla kosmonautów był to jednak dopiero początek przygody która zaczęła się po powrocie statku do ziemskiej atmosfery.

Wodowanie? Plan był inny…

Kapsuła trafiła na wyjątkowo silną burzę śnieżną i temperaturę – 20 stopni. Została zniesiona od przewidzianego miejsca lądowania nad jezioro Tengiz i tam wodowała. Szczęściem w nieszczęściu było uwzględnienie w projekcie statku możliwości lądowania na wodzie. Dla odmiany pechem było to że spadochrony napełniły się wodą i zaczęły wciągać kapsułę pod wodę powodując jej ochładzanie. Nie pomagał fakt że ze względu na minimalny poziom energii nie można było włączyć ogrzewania. Ze względu na warunki amfibie nie mogły dotrzeć do uwięzionych kosmonautów a czas uciekał. W końcu zdecydowano się wysłać nurków którzy popłynęli w kierunku kapsuły z liną którą udało się przymocować. Drugi jej koniec połączono ze śmigłowcem który wyciągnął statek i przez kilka kilometrów ciągnął go po zamarzniętym jeziorze. Nad ranem otworzono właz. Ekipy ratunkowe nie spodziewały się znaleźć kosmonautów żywych jednak tym ostatnim los przynajmniej w tym temacie sprzyjał.

Sojuz 24 był ostatnią misją w historii stacji Almaz-3 oraz całego militarnego programu wojskowych stacji orbitalnych. Była to też jedyna udana misja aczkolwiek krótka, bo 17 dniowa. Po zacumowaniu do stacji załoga udała się na spoczynek. Sojuz w module orbitalnym posiadał zbiornik ze 100 kg tlenu a załoga maski oddechowe mając w pamięci lot Sojuza 21 i deklarowane zatrucie powietrza. Warto zaznaczyć że analiza powietrza dała wynik negatywny. Powietrze na stacji było zdatne do oddychania. Niemniej zdecydowano się “przewietrzyć” stację. Było to wydarzenie bezprecedensowe. Z jednej strony rozszczelniono właz EVA a z drugiej wpuszczano z sojuza świeże powietrze. Misję zakwalifikowano jako w pełni udaną. Ciekawostką jest fakt że czego nie udało się zmieścić w sojuzie włożono do kapsuły powrotnej w którą stacja była wyposażona. Oddzieliła się ona od Ałmaza i wylądowała w planowanym miejscu dzień po Kosmonautach. Wejście w atmosferę i deorbitacja stacji nastąpiła 8 sierpnia 1977 roku. Tylko jedna ostatnia misja była udana choć polegała w znacznej części na dokończeniu eksperymentów pozostawionych przez pierwszą załogę, która prawie na jej pokładzie oszalała. Druga misja, przypomnijmy w ogóle nie dostała się na pokład.

Autor: Orland Krzyżanowski
Źródło: undocking.wordpress.com
Na podstawie artykułów “Soyuz 23″ “Soyuz 22″ i “Soyuz 21″ na: http://www.astronautix.com/

Artykuł zamieszczony za zgodą autora. Dziękujemy.